czwartek, 10 listopada 2011

Muzyka wczesnośredniowieczna

Korzystając z zakończenia sezonu związanego z wyjazdami i imprezami plenerowymi, które są najczęściej pretekstem do pokazywania przez nas różnych opowieści, postanowiłem trochę napisać o instrumentach muzycznych. Chodzi tu oczywiście o instrumenty średniowieczne, a zwłaszcza te, które można jakoś powiązać z wczesnym średniowieczem. Wydaje mi się, że ważne jest to z dwóch powodów. Pierwszy odnosi się do praktyk muzycznych w ramach tzw. ruchu rekonstrukcji historycznej. Słuchając większości zespołów muzycznych, które nawiązują do średniowiecza, wczesnego średniowiecza, stwierdzić z żalem trzeba, że większość używanych przez nich instrumentów jest całkowicie anachroniczna! Świetnym przykładem jest tu użycie liry korbowej. Używane egzemplarze najczęściej nawiązują konstrukcją do egzemplarzy z XIX wieku! Pierwsze instrumenty będące prekursorem dzisiejszej liry korbowej pojawiły się w Europie prawdopodobnie ok XI wieku; było to tak zwane organistrum i używane było w chrześcijańskiej muzyce sakralnej. Uważam więc, że warto poszerzyć wiedzę dotyczącą instrumentów z tego okresu.

Organistrum, Santiago de Compostela, ok XII wieku.


Drugim powodem, dla którego chciałem zaprezentować tu wczesnośredniowieczne instrumentarium, jest ambicja związana z praktyką Teatru Skomorochy. W idei powstania i funkcjonowania teatru jest nie tylko oddanie opowieści nawiązujących fabułą do średniowiecza, ale również formą - na ile to oczywiście możliwe! Dlatego też ważne jest użycie w przedstawieniach teatralnych akompaniamentu muzycznego wykonywanego na instrumentach zbliżonych do tych, które używane były we wczesnym średniowieczu. 

Jednym z instrumentów, który był używany w przedstawieniach Skomorochów, jest lira smyczkowa. Uważa się, że smyczek pojawił się w użyciu na Bliskim Wschodzie ok 800 r n.e. (wg Jereme'go Montagu). Najwcześniejsze wyobrażenie instrumentu smyczkowego w Europie - fideli  pochodzi prawdopodobnie z ok 925 roku. W tym sensie można założyć, że instrumenty w typie liry smyczkowej pojawiają się w Europie ok X wieku. Współczesnymi pozostałościami etnograficznymi po tych instrumentach są: fińskie Jouhikko i  walijski instrument Crwth

Przedstawiam zatem materiał filmowy zrealizowany przez brytyjskiego rekonstruktora, który opisuje krótko wykonane przez siebie instrumenty i sposób gry na nich -


Jouhikko:

Shetland Gue:


I jeszcze raz Jouhikko - szwedzki utwór ludowy w wykonaniu innego instrumentalisty:


I ciekawy fragment muzyki wykonywanej na organistrum:






Brak komentarzy:

Prześlij komentarz